Waarom een boekje helpt bij zindelijk worden

Beginnen met zindelijk worden hoeft niet meteen te betekenen dat je kind op het potje moet oefenen. Samen een boekje lezen kan ook een eerste kennismaking zijn. Op de bank of voor het slapen maak je het onderwerp bekend, terwijl er op dat moment niets hoeft te lukken.

In een verhaal kun je samen kijken: wat is een potje, hoe voelt het als je moet plassen en wat gebeurt er als je het probeert? In een persoonlijk verhaal is je kind zelf het hoofdpersonage. De naam van je kind komt terug in het verhaal, net als het uiterlijk of een vertrouwde knuffel. Dat maakt het makkelijker om te praten over wat er gebeurt en wat het hoofdpersonage probeert.

Een boekje laat zien wat er gaat gebeuren

Zindelijk worden bestaat uit meerdere kleine stappen. Je kind moet voelen dat er een plasje aankomt, stoppen met spelen, naar het potje gaan, de broek omlaag doen, zitten en wachten.

Voor een volwassene horen die handelingen vanzelf bij elkaar. Een peuter moet nog ontdekken hoe een plasje voelen aankomen samenhangt met stoppen met spelen, naar het potje lopen en gaan zitten. In een verhaal kun je die volgorde rustig bekijken. Het hoofdpersonage merkt iets, loopt naar het potje en probeert het.

Je kunt samen aanwijzen wat je ziet en in je eigen woorden vertellen wat er thuis gebeurt. Je hoeft er geen les van te maken. Eén opmerking als “Kijk, hij voelt ook een plasje aankomen” is vaak genoeg. Wil je kind alleen de dinoknuffel aanwijzen of meteen doorbladeren, dan is dat ook prima.

Illustratie uit “Sam op het potje” waarin Sam trots naast zijn mintgroene potje staat en zijn dinoknuffel vanaf de vensterbank meekijkt

Samen lezen haalt de druk van het oefenen

Een vraag als “Moet je op het potje?” kan na de vierde keer behoorlijk groot gaan voelen. Tijdens het voorlezen ligt de aandacht ergens anders. Jullie zitten op de bank of lezen nog even voor het slapen, en praten over een figuur in een verhaal.

Die kleine afstand helpt. Je kind kan zeggen dat Sam het spannend vindt, dat zijn knuffel eerst mag of dat een natte broek vervelend is. Een vraag terug is niet nodig. Soms komt de vergelijking met thuis vanzelf, soms niet.

Een boekje voorkomt geen strijd als je kind echt niet wil. Leg het dan weg. Lezen moet een rustig moment blijven, geen verkapte opdracht om alsnog op het potje te gaan.

Herhaling maakt het potje gewoner

Peuters vragen zonder moeite vijf avonden achter elkaar om hetzelfde verhaal. Voor een ouder kan dat wat eentonig worden, maar voor een kind zit daar houvast in. De plaatjes blijven hetzelfde, de volgorde blijft hetzelfde en de afloop komt niet onverwacht.

Zo kun je woorden blijven herhalen die bij zindelijk worden horen: aandrang voelen, broek uit, zitten, proberen, handen wassen. De woorden worden vanzelf bekender. Vandaag hoeft je kind die stappen nog niet uit te voeren.

Gebruik gerust steeds dezelfde eenvoudige woorden als in jullie dagelijks leven. Zeggen jullie thuis “plasje doen” en “poepje doen”, houd dat dan aan. Een peuter heeft meer aan vertrouwde taal dan aan de perfecte formulering.

Je kind is zelf het hoofdpersonage

De naam van je peuter komt terug in het verhaal. Op de plaatjes heeft het hoofdpersonage hetzelfde haar, dezelfde knuffel of die gele lievelingstrui. Het verhaal gaat zichtbaar over iemand uit de eigen wereld.

Verwacht niet dat ieder kind daardoor plotseling aandachtig blijft zitten. Soms levert de herkenning wel meteen een opening op: “Hé, dat ben jij. En Dino probeert het eerst.” Je kind kan zichzelf zien oefenen zonder dat het echte potje al klaar hoeft te staan.

In het voorbeeldboekje “Sam op het potje” doet de groene dinoknuffel eerst voor hoe het werkt. Daarna leert Sam merken wanneer hij moet plassen. Hij probeert het, er mag iets misgaan en uiteindelijk lukt het. Onderaan de pagina kun je het hele voorbeeldboekje doorbladeren. Wil je eerst andere potjesboeken vergelijken, bekijk dan ook: De 5 leukste boekjes over zindelijk worden en op het potje gaan.

Wil je zelf een persoonlijk boekje maken?

Maak een persoonlijk potjesboekjeJe ziet eerst gratis een voorbeeld.

Ongelukjes horen ook in het verhaal

Een verhaal waarin alles meteen lukt, leest misschien fijn. Alleen lijkt het dan weinig op oefenen met een echte peuter. Daar hoort soms een plasje naast het potje bij, een broek die te laat uitgaat of een kind dat vandaag geen zin heeft.

Juist zo’n moment kan bruikbaar zijn om samen te lezen. Een ongelukje hoeft geen grap te worden. Het verhaal gaat daarna gewoon verder: even opruimen, schone kleren aan en later nog eens proberen.

Let daarom niet alleen op een vrolijke afloop. Kijk ook of het boekje ruimte laat voor mislukken zonder schaamte. Bij een persoonlijk verhaal kun je dat laten aansluiten op je kind. De één wil dat de knuffel eerst voordoet hoe het moet, de ander herkent vooral het vergeten tijdens het spelen.

Lees op een moment dat er niets hoeft

Leg het boekje bij de andere voorleesboeken en pak het erbij wanneer je kind er zin in heeft. Bewaar het liever niet voor na een ongelukje of als laatste poging na een lange discussie. Op de bank, na het bad of voor het slapen kan je kind kijken en vragen zonder meteen te hoeven oefenen.

Een boekje bepaalt niet wanneer een kind zindelijk wordt. Het kan een kind dat er nog niet aan toe is niet sneller zindelijk maken. Het kan het onderwerp wel kleiner maken: dit is het potje, zo kan het voelen, een ongelukje mag gebeuren en morgen proberen we het opnieuw.

Wil je meer weten over hoe het uiterlijk van je kind in een verhaal terugkomt? Lees dan: Wat is een écht gepersonaliseerd kinderboek met foto?. Voor extra rust tijdens het samen lezen staan hier praktische ideeën: Voorlezen met stemmetjes: waarom rare papa-stemmen zo leuk zijn.